Een depressie is een stemmingsstoornis waarbij iemand een bijna dagelijks, groot gevoel van neerslachtigheid heeft, bijna geen energie heeft of belangstelling voor wat dan ook. Dat heeft hij voor minstens 2 weken. Dit zijn de 2 belangrijkste kenmerken van depressie. Er zijn er nog meer (zie verschijnselen).

Gaat het over?
Het verloop is wisselend en grillig. Gemiddeld duurt een depressie 8 maanden. Maar er zijn grote verschillen: de helft van de depressies duurt korter dan 3 maanden en 1 op de 5 duurt langer dan 2 jaar.
Bij 40% van de mensen die een depressie hebben gehad, keert de depressie binnen 2 jaar terug.

Hoe vaak komt depressie voor?
Van alle volwassen Nederlanders tot 65 jaar heeft 6% een depressie, of heeft die onlangs gehad. Bij jongeren is dat 2 tot 3% en bij ouderen ongeveer 2%. In totaal gaat het om 750.000 Nederlanders, die een depressie hebben.

60% van de mensen met depressie heeft ook een andere psychische stoornis, vooral angststoornissen. Daarnaast is hun gebruik van verslavende middelen als tabak, alcohol en drugs nogal eens problematisch.

Bij een depressie heeft iemand een bijna dagelijks, groot gevoel van neerslachtigheid, bijna geen energie of belangstelling voor wat dan ook. Dat heeft hij voor minstens 2 weken. Dit zijn de 2 belangrijkste kenmerken van depressie. Heeft iemand daarnaast minstens 5 van onderstaande verschijnselen, dan heeft hij een depressie. Bij minder dan 5 verschijnselen is het een milde depressie.

• Eetproblemen en veranderingen in gewicht
• Slaapproblemen
• Rusteloosheid of juist geremd zijn
• Vermoeidheid, weinig energie
• Gevoelens van waardeloosheid of groot schuldgevoel
• Concentratieproblemen, vertraagd denken, besluiteloosheid
• Terugkerende gedachten aan de dood of zelfdoding

Hoe meer verschijnselen van depressie, des te ernstiger is de depressie. Iemand heeft een lichte depressie bij 5 verschijnselen, een matige bij 6 tot 7, en een ernstige depressie bij 8 tot 9 verschijnselen.

Er bestaat niet 1 oorzaak van depressie. Het is niet te voorspellen wie uiteindelijk een depressie zal krijgen. Wel zijn extra risico's bekend. Dat wil zeggen: er is meer risico in onderstaande gevallen. De extra risico's hebben te maken met geslacht en leeftijd, met individuele kwetsbaarheid, met de omgeving, en met levensgebeurtenissen. In veel gevallen zal de oorzaak van depressie te maken hebben met een aantal van onderstaande omstandigheden.

Geslacht en leeftijd

• Vrouwen hebben 2 keer zo veel kans op een depressie.
• Depressie komt vaak voor in de leeftijd van 25 tot 45 jaar, en minder bij ouderen en kinderen.

Individuele kwetsbaarheid

• Het is voor een deel erfelijk. Als de ene helft van een eeneiige tweeling depressief is, dan krijgt in 60% van de gevallen de andere helft het ook. Kinderen van ouders met depressie hebben een 3 keer zo grote kans.
• Mensen die wat angstig en emotioneel in het leven staan, die een chronische lichamelijke ziekte of andere psychische stoornissen hebben, en volwassen homoseksuele mannen en vrouwen worden vaker wat vaker depressief.

Omgeving

• Depressie komt wat vaker bij mensen met een lage opleiding, mensen zonder betaald werk of met tijdelijk werk, inwoners van grote steden, alleenstaanden, gescheiden mannen, gedetineerden en vluchtelingen in opvangcentra.

Levensgebeurtenissen

• Mishandeling en verwaarlozing tijdens de jeugd maken de kans groter.
• Ook het meemaken van een traumatische gebeurtenis bij volwassenen maakt de kans groter. Dit verklaart depressie bij vluchtelingen bijvoorbeeld.
• Depressie kan ook een reactie zijn op pijn of verlies: verlies van werk en relaties of weten dat een (lichamelijke) ziekte het leven korter maakt.
• Bij sommige ziektes als kanker, beroerte, multiple sclerose, ziekte van Parkinson, hormonale aandoeningen, infecties of stofwisselingsziektes is depressie weer een verschijnsel van die ziekte.
• Sommige medicijnen zoals bloeddrukverlagers, hormonen en Parkinson-middelen kunnen depressie veroorzaken.

De diagnose depressie wordt meestal in 3 fasen gesteld.

• Het is meestal de huisarts die als eerste vermoedt dat iemand een depressie heeft. Dit kan komen door opmerkingen of door iemands gedrag, of vanwege de uitkomst van een korte vragenlijst.
• De 2e stap is het doorlopen van een langere vragenlijst. Dan wordt ook meteen gekeken naar bijkomende stoornissen. Hiervoor zijn diverse vragenlijsten beschikbaar.
• Als een depressie is vastgesteld, kijkt de behandelaar naar de ernst van de depressie. Hiervoor zijn ook verschillende vragenlijsten en meetinstrumenten beschikbaar.

Depressie is een ernstige stoornis die grote klachten en beperkingen geeft op sociaal, emotioneel en lichamelijk vlak. Vaak ontbreekt de energie, de wil en de interesse om ook maar iets te ondernemen.

• Blijf actief, al is het maar een beetje. Dit kan al door bijvoorbeeld eens of een paar keer per week met iemand af te spreken. Wat ook kan helpen is proberen op tijd op te staan, driemaal per dag te eten en weer op tijd naar bed te gaan.
• Vrienden, familie en hulpverleners kunnen helpen de depressie aan te pakken. Door de depressieve klachten kan het nodig zijn de contacten met anderen op een laag pitje te zetten, maar verbreek ze niet.
• Lotgenoten zijn te spreken via de Lotgenotenlijn Depressie van Stichting Pandora.
• Neem de tijd om met uw behandelaar, familie en vrienden uit te zoeken hoe om te gaan met de depressie, en waar het mee te maken heeft.
• Zorg dat u goed geïnformeerd bent over depressie. Zorg er ook voor dat mensen die voor u belangrijk zijn, goed geïnformeerd zijn over depressie.
• Er zijn preventieve cursussen voor mensen met depressie. Er zijn cursussen voor volwassenen en 55-plussers (In de put, uit de put), jongeren en jongvolwassenen (Grip op je dip), allochtonen van Turkse en Marokkaanse afkomst (Lichte dagen, donkere dagen). Zoek in uw omgeving of op internet naar zo'n cursus. Deze cursussen worden door instellingen gegeven.
  Voor jongeren van 15-18 is de cursus Stemmingmakerij, en voor jongeren van 12 tot 14 de cursus Slechte tijden, goede tijden. Deze cursussen worden op scholen gegeven.
• Veel mensen schrikken als u vertelt van uw depressie en reageren afwijzend. Bepaal daarom zelf wat u wel en niet vertelt en aan wie. Vertel oppervlakkige kennissen een beperkte versie en reserveer het complete verhaal voor mensen die dichtbij staan.

Het leven met iemand met depressie is zwaar en belastend. U kunt in een sociaal isolement terechtkomen; uw relatie wordt een stuk minder; en u kunt het gevoel komen dat u uw partner bent verloren.

• Opbeurende woorden en positief bedoelde adviezen helpen degene met depressie meestal niet.
• Ga regelmatig op bezoek of houd contact. Of ga samen iets simpels doen: een wandelingetje of winkelen.
• Ook al is iemand in uw omgeving depressief, dat betekent niet dat u alles hoeft te accepteren. Neem niet automatisch alle taken over van de depressieve persoon. Bespreek met de persoon in kwestie waar uw grenzen liggen.
• Gebruik uw energie om actief aan de slag te gaan en te leren omgaan met de situatie. Bijvoorbeeld door samen met uw familielid een cursus over depressie te volgen.
• Om overbelasting te voorkomen is het belangrijk af en toe afstand te nemen. Doe uw eigen dingen, en doe die dingen die plezier en ontspanning geven.
• Zorg ervoor dat u bij enkele mensen in uw omgeving uw hart kunt luchten. Houd ook contact met mensen buiten het gezin.
• Zoek mensen in vergelijkbare situaties, bijvoorbeeld via stichting Labyrint/In Perspectief.
• Zorg dat u actuele, betrouwbare informatie heeft over depressie en de mogelijke gevolgen.

Behandelaars moeten de partner en naaste familie betrekken bij de behandeling. Direct betrokkenen kunnen immers veel bijdragen aan een succesvolle behandeling, maar daarvoor is uitleg en begeleiding van de behandelaar nodig.
Het kan wel zijn dat uw familielid weigert dat u betrokken wordt bij de behandeling.

• Vraag de behandelaar hoe u als familie het beste kunt omgaan met de depressie van uw partner of familielid.
• Veel instellingen voor geestelijke gezondheidszorg organiseren voorlichtingsbijeenkomsten of cursussen voor familieleden. Vraag er naar.

Het komt voor dat iemand geen hulp accepteert of bijvoorbeeld weigert medicijnen te gebruiken. Dit leidt voor familieleden tot dilemma's en lastige situaties. Informeer bij stichting Labyrint/In Perspectief welke oplossingen er zijn of hoe u kunt omgaan met de situatie.

Elke behandelaar in de geestelijke gezondheidszorg moet werken volgens de Multidisciplinaire Richtlijn Depressie. De Richtlijn is gemaakt voor professionals, evenals de samenvatting. Daarnaast is er een patiëntenversie gemaakt. Hierin is meer en uitgebreidere informatie te vinden over onder andere:

• Diagnose
• Behandeling
• Samen met de behandelaar beslissen over behandeling
• Omgaan met depressie (patiënten en familie)
• Praktische informatie

Andere producten over depressie? Ga naar www.trimbos.nl/producten, en zoek op Depressie.

Uitgebreidere informatie is te vinden in informatie voor professionals, onder andere over:

• Typen van depressie
• Verloop van depressie
• Het onderscheid met andere psychische stoornissen
• Samengaan met andere psychische stoornissen en lichamelijke ziektes
• Hulpmiddelen bij diagnose
• Behandeling
• Gevolgen van depressie, maatschappelijk en voor cliënten en familie en betrokkenen
• Literatuurverwijzingen (naar met name wetenschappelijk onderzoek)